Alles wat je moet weten over de nieuwe Wet Ketenaansprakelijkheid 2026

Die nieuwe wet over ketenaansprakelijkheid? Veel organisaties worstelen ermee, maar wij maken het een stuk makkelijker voor je. In deze gids vatten we alles helder samen en geven we je tips om direct aan de regels te voldoen, zonder dat je verdrinkt in het papierwerk.

Dit komt aan bod:

• Context 
• De 4 nieuwe risicosectoren
• Het 7-stappenplan: De verplichte 7-staps aanpak van de Vlaamse overheid.
• Risicobeheer: Hoe je jouw bedrijf beschermt tegen sancties.

Wat is ketenaansprakelijkheid?

Hun fouten, jouw verantwoordelijkheid. Onder de regels van ketenaansprakelijkheid kan een opdrachtgever aansprakelijk worden gesteld wanneer een rechtstreekse onderaannemer illegaal verblijvende derdelanders tewerkstelt. De wet kijkt niet alleen naar de aannemer zelf, maar naar de volledige keten en dus ook naar de opdrachtgever.

1. Waarom worden de regels nu strenger?

In het verleden konden opdrachtgevers of aannemers ketenaansprakelijkheid voor illegale tewerkstelling vermijden via een schriftelijke verklaring. Daarin bevestigde de directe (onder) aannemer simpelweg dat er geen illegale werknemers in dienst waren en dat dit ook niet zou gebeuren.

• De Oude Regel: Je was veilig zolang je een getekend contract had waarin je onderaannemer beloofde de wet te volgen.
• De Achterpoort: Je hoefde niet daadwerkelijk te controleren of ze de waarheid spraken.

Maar na grootschalige gerechtelijke onderzoeken in de industriële sector, waarbij bleek dat 1 op de 3 bedrijven betrokken was bij sociale fraude, is het resultaat duidelijk: de regelgeving wordt aangescherpt. 

De wijziging van 2026 draait de bewijslast om:

• Je kunt niet langer vertrouwen op enkel een contract clausule.
• Je moet nu actief de noodzakelijke documenten verifiëren, zoals het paspoort, de verblijfsstatus, bewijs van Limosa-melding, enz. 

Zie Sectie 5 hieronder voor meer details!

Cruciaal Detail: Dit geldt voor elk bedrijf (binnenlands of buitenlands) dat betrokken is bij activiteiten in het Vlaamse Gewest. Het maakt niet uit of je onderaannemer Belgisch, Pools of Braziliaans is, zolang het werk maar in Vlaanderen plaatsvindt.

Wie wordt hierdoor geraakt?

Veelvoorkomende Misverstanden

Veel ondernemers wanen zich veilig door verouderde assumpties. Laten we drie hardnekkige misverstanden uit de wereld helpen.

• Mythe 1: "Ik heb een clausule in mijn contract, dus ik zit veilig."
  • De realiteit: Een clausule is geen schild meer. Sinds de nieuwe wetgeving is een 'papieren werkelijkheid' onvoldoende. In de risicosectoren aanvaardt de inspectie een contractuele afspraak niet langer als bewijs van goede trouw. Je moet kunnen aantonen dat je daadwerkelijk controles hebt uitgevoerd op de documenten van de werknemers.
• Mythe 2: "De overheidstool Checkinatwork regelt alles voor mij."
  • De realiteit: Was het maar zo simpel. Hoewel tools zoals Checkinatwork (bouw- en vleessector) helpen bij de registratie, verifiëren ze niet automatisch of een buitenlandse verblijfsvergunning nog geldig is.
• Mythe 3: "Mijn bedrijf valt niet onder de risicosectoren, dus ik hoef niets te doen."
  • De realiteit: Dit is de gevaarlijkste misvatting. Zelfs als je een ziekenhuis, chemisch bedrijf of kantoor runt, huur je waarschijnlijk onderaannemers in. Zodra je een schoonmaakbedrijf inschakelt of een technicus laat komen voor onderhoud, stap je de keten binnen. De wet kijkt naar de activiteit die wordt uitgevoerd.

Wat zeggen experts uit de sector?

Grote sectorfederaties zoals Bouwunie hebben de verstrenging van de wetgeving verwelkomd.

"We moeten elke vorm van sociale dumping en de daaraan gekoppelde oneerlijke concurrentie voor onze bedrijven tegengaan. We zijn tevreden dat ook Vlaanderen met deze beslissing hieraan meewerkt."— Jean-Pierre Waeytens, voormalig CEO van Bouwunie

Ook organisaties uit diverse hoeken (bijv. Prebes, de vereniging voor preventieadviseurs; Acerta en Securex, HR-dienstverleners, enz.) zijn begonnen met het communiceren van deze wetswijzigingen.

"Het volstaat niet langer dat de compliance-verantwoordelijke of preventieadviseur ergens een verklaring opvraagt; het proces van documentcontrole moet structureel ingebed worden in de organisatie."— Prebes

We weten nu waarom de wetgeving verstrengd wordt, hoe de sector reageert en waarom verschillende rollen binnen een organisatie zich hier zorgen over moeten maken.

2. Ben ik aansprakelijk als ik de werknemer niet direct heb ingehuurd?

Ja. Aansprakelijkheid strekt zich uit tot elke schakel in de keten.De voorwaarden voor jouw aansprakelijkheid verschillen echter afhankelijk van jouw relatie met je (onder)aannemer.

Scenario A: Je hebt een DIRECTE Relatie

‍(Jij hebt het contract rechtstreeks met dit bedrijf getekend)

Ketenaansprakelijkheid: Tewerkstelling van Derdelanders zonder Papieren

Wanneer de partij die jij direct inhuurt (jouw directe (onder)aannemer) personen zonder geldige verblijfspapieren tewerkstelt of dit nu werknemers of zelfstandigen zijn, kun jij als opdrachtgever of hoofdaannemer aansprakelijk worden gesteld.

Verscherpte regels vanaf 1 januari 2026

Voor aannemers in sectoren met specifieke risicovolle activiteiten gelden strengere eisen. Om aansprakelijkheid te voorkomen, ben je vanaf 1 januari 2026 verplicht aan de volgende twee voorwaarden te voldoen:

• Schriftelijke Verklaring: Je bent in het bezit van een door de aannemer ondertekende verklaring. Hierin bevestigen zij dat zij geen illegale derdelanders tewerkstellen en dit ook in de toekomst niet zullen doen.‍
• Actieve Zorgvuldigheidsplicht: Je moet de relevante compliance-documenten (zoals identiteitsbewijzen en werkvergunningen) actief verifiëren en controleren op echtheid.

Belangrijk onderscheid: Valt jouw directe aannemer niet onder een risicosector? Dan vervalt de actieve zorgvuldigheidsplicht, maar blijft de schriftelijke verklaring nog steeds verplicht om je risico's af te dekken.

Scenario B: Je hebt een INDIRECTE Relatie

‍(Jouw aannemer heeft een onderaannemer ingehuurd)

Als een indirecte (onder)aannemer illegale derdelanders tewerkstelt, kan de opdrachtgever, hoofdaannemer of tussenliggende aannemer alleen aansprakelijk worden gesteld als zij voorafgaande kennis hadden van de illegale tewerkstelling. De bewijslast ligt bij de inspectiediensten om aan te tonen dat deze voorkennis bestond.

Het blijft wel aangeraden om bij (onder)aannemers bepaalde documenten op te vragen en te controleren, zoals identiteitsbewijzen en verblijfsvergunningen, zodat duidelijk is dat iedereen legaal tewerkgesteld is.

3. Welke sectoren moeten de strengere regels volgen?

Als je actief bent in (of bedrijven inhuurt voor activiteiten in) de risicosectoren, let dan goed op.

1. De bouwsector
2. De schoonmaaksector
3. De vleessector
4. Pakketbezorgers in opdracht van postdiensten

"Maar ik ben een chemiebedrijf, geen schoonmaakbedrijf!"

Dat maakt niet uit. Als jouw chemische fabriek een externe schoonmaakploeg inhuurt, word jij de opdrachtgever in een relatie binnen een risicosector. Jij bent dus aansprakelijk voor het controleren van die schoonmakers.

Hetzelfde geldt voor de bouw, wat alle "werken aan onroerende staat" omvat. Dit betekent dat installatie, reparatie en onderhoud op jouw site hier allemaal onder vallen.

4. Hoe verschillen de regels voor opdrachtgevers vs. aannemersbedrijven?

De operationele last verschilt afhankelijk van jouw rol in de keten.

Opdrachtgevers

• Rol: Opdrachtgever.
• Het Risico: Bij het inhuren van facilitaire diensten, zoals schoonmaakbedrijven, draag je een aanzienlijke verantwoordelijkheid.‍
• De Verplichting: Je bent direct aansprakelijk voor de partijen die je inhuurt. Dit betekent dat je de identiteits- en werkdocumenten van elke individuele schoonmaker die op de locatie werkzaam is, fysiek moet verifiëren.
• Het 'Poortwachtersrisico': De controle bij de poort is cruciaal. Indien een schoonmaker zonder de juiste papieren de locatie betreedt en je hebt dit niet gecontroleerd, ben je, naast het schoonmaakbedrijfvolledig aansprakelijk voor de boetes.

Voor (onder) aannemers

• Rol: Hoofdaannemer of subcontractor
• De Dubbele Last: Je bevindt je in een spilfunctie met verantwoordelijkheden naar twee kanten:
  • Downstream (Aansprakelijkheid): Je bent wettelijk verplicht de compliance-documenten van al je onderaannemers strikt te verifiëren.
  • Upstream (Toegang & Continuïteit): Je moet gevalideerde data proactief aanleveren aan jouw opdrachtgever. Zonder deze bewijslast krijgt je team simpelweg geen toegang tot de locatie.

• De Impact: Een fout van een onderaannemer heeft voor jou vergaande gevolgen. Naast zware strafrechtelijke boetes riskeer je onmiddellijke uitsluiting bij je grootste opdrachtgevers en blijvende reputatieschade.

5. Hoe voldoe ik aan de zorgvuldigheidsplicht?

Om aansprakelijkheid te voorkomen, volg je het 7-stappenplan van de Vlaamse overheid. Hieronder staan de eerste zes cruciale stappen:

Stap 1: Regio Check

Deze regels zijn verplicht voor alle bedrijven (Belgisch of buitenlands) die direct of indirect betrokken zijn bij activiteiten op Vlaams grondgebied.

Stap 2: Sector Check

Controleer of je directe (onder)aannemer actief is in één van de vier risicosectoren en of de opdrachtwaarde de financiële drempels overschrijdt. Zo ja, dan is de zorgvuldigheidsplicht van kracht.

Stap 3: Nationaliteit Check

Derdelanders zijn personen zonder staatsburgerschap van de EU, de EER of Zwitserland. Werken deze personen voor je in Vlaanderen (als werknemer of zelfstandige)? Dan is het verplicht om hun verblijfsstatus te verifiëren.

Stap 4: Documenten Opvragen

Je moet bewijzen dat je directe partner geen illegale derdelanders tewerkstelt. Welke documenten je precies moet opvragen, hangt af van de specifieke situatie (zoals detachering of directe tewerkstelling).

Stap 5: Geldigheid & Echtheid

• • Controle op vervalsing: Je moet beoordelen of documenten echt zijn. Let op signalen van overduidelijke vervalsing.
  • Vervaldata: Controleer of de verblijfs- en werkvergunningen geldig zijn voor de gehele duur van de opdracht.
  • Let op: Het accepteren van een overduidelijke vervalsing of een verlopen document wordt juridisch gelijkgesteld aan het ontbreken van documenten.

Stap 6: Bewaarplicht (5 jaar)

Je bent verplicht alle opgevraagde documenten te bewaren tot 5 jaar na het einde van de samenwerking. Bij een controle door inspectiediensten moet je deze direct kunnen overhandigen.

Stap 7: Het Meldingsprotocol

‍Als je ontdekt dat documenten ontbreken, duidelijk vervalst of ongeldig zijn, moet je onmiddellijk contact opnemen met je (onder)aannemer en de juiste documentatie opvragen.Reageert je (onder)aannemer niet? Dan ben je verplicht dit te melden bij de Vlaamse Sociale Inspectie. Door deze melding ontsla je jezelf officieel van je zorgvuldigheidsplicht en kun je niet langer aansprakelijk worden gesteld voor de inbreuk.

6. Wat moet ik doen als documenten ontbreken of nep lijken?

7. Wat gebeurt er als ik niet aan de regels voldoe?

Risico's en Gevolgen in de Praktijk

• • Ernstige Juridische Gevolgen: Overtredingen zijn vaak sancties van niveau 3 of 4 (de zwaarste categorie).
  • Financieel Risico: Boetes worden berekend per inbreuk of per slachtoffer. Dit betekent dat de hoogte van de boete snel kan oplopen afhankelijk van het aantal betrokken werknemers. 
  • Strafrechtelijke Aansprakelijkheid: Voor niveau 4-overtredingen kunnen rechters een exploitatieverbod opleggen of je uitsluiten van overheidsopdrachten.

8. Hoe kan ik mijn organisatie nu voorbereiden?

Het Decreet van 2026 luidt een nieuwe fase in: contractormanagement draait voortaan om actieve verificatie. Door slimme tools te integreren die meegroeien met strengere wetgeving, neem je heel wat complexiteit weg en verminder je de kans op aansprakelijkheid. 

Zo bereid je je voor:

Vanaf 1 januari 2026 is de wet van kracht, met volledige handhaving en controles vanaf 1 juli 2026. Deze overgangsperiode is hét moment om je processen toekomstbestendig te maken. 9ID neemt de administratieve complexiteit uit handen en zorgt ervoor dat je eenvoudig voldoet aan de nieuwe regels — vandaag én morgen.

Ontdek hoe 9ID compliance automatiseert voor het nieuwe Vlaamse Decreet

Deze gids is bedoeld voor informatieve doeleinden en vat het nieuwe Vlaamse Decreet over Ketenaansprakelijkheid samen. Het vormt geen juridisch advies.

9. Verder Lezen

Informatie:

• Ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling | Vlaanderen.be
• Nieuwe zorgvuldigheidsplicht voor aannemers in risicosectoren | Prebes
• Werkt jouw (onder)aannemer met buitenlandse werknemers? Let op voor aansprakelijkheid vanaf 2026 in Vlaanderen! | Acerta
• Nieuwe Vlaamse ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling | Securex
• One third of Belgian companies found guilty of social fraud | The Brussels Times
• Bouwunie blij dat ook Vlaanderen illegale tewerkstelling in de bouw aanpakt | Bouwunie

Wetgeving:

• Decreet van 27 juni 2025 tot wijziging van artikel 12/3 en 12/4 van de wet van 30 april 1999 betreffende de tewerkstelling van buitenlandse werknemers en artikel 13/6 van het decreet houdende sociaalrechtelijk toezicht van 30 april 2004, BS 16 juli 2025.
• Besluit van 24 oktober 2025 van de Vlaamse Regering tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 10 december 2010 tot uitvoering van het decreet van 10 december 2010 betreffende de private arbeidsbemiddeling, wat betreft de gedragscode uitzendactiviteiten, en het besluit van de Vlaamse Regering van 7 december 2018 houdende uitvoering van de wet van 30 april 1999 betreffende de tewerkstelling van buitenlandse werknemers, wat betreft de zorgvuldigheidsplicht bij ketenaansprakelijkheid, BS 2 december 2025.

‍

‍